माझ्या जगात...

2010-12-31T22:22:00.001+05:30

सुचतंय काहीतरी

पण फारच कमी सुचतंय, म्हणून फक्त एकोळ्या आणि दोनोळ्या

अजूनही तुझे छायाचित्र बघितले कि मन आनंदी होते,

मनाच्या कुठल्यातरी कोपऱ्यात तू घर करून राहते.

आयुष्याची लागली वाट, होईल का अजून एक नवीन पहाट

कळूनी चुकली मला ह्या आयुष्याची नीती,

तरी का नव्या मार्गाची वाटत राहते भीती

वाट बघतो तुझी मी आतुरतेने माझ्या प्रिये,

येशील का उद्या माझ्या दारात तू सये.

2010-10-11T22:46:00.001+05:30

लढून लढून थकलो आणि थकून थकून लढतोय.कशाशी लढतोय? माहित नाही, बहुतेक आयुष्यातल्या प्रत्येक पैलुतल्या अडथळा बनणाऱ्या लोकांशी. लढायचे असते ते परिस्थितीशी, लोकांशी नाही; या माझ्याच तत्वज्ञानाशी कुठेतरी विसंगत. कुठेतरी स्वतःलाच हरवून बसलोय. गाढ झोपेत रमणीय स्वप्न बघत असताना कुणीतरी गटारातले पाणी तोंडावर मारून उठवावे, तशी काहीशी हि अवस्था आहे. आयुष्यात पहिल्यांदाच मला काय करायचे आहे, त्यापेक्षा वेगवेगळ्या लोकांबरोबर त्यांना न दुखावता आणि त्यांनाहि जे हवे असे काहीतरी काम कसे शोधायचे ह्याचा जास्त विचार करावा लागत आहे. का? तर या लोकांच्या हातात माझे भविष्य आहे. कुणी दिला ह्यांना तो अधिकार? मीच, कारण मी त्यांच्या सोबत काम करण्याचा निर्णय घेतला. मी तो निर्णय का बदलत नाही? कारण तो बदलायचा तर परत सगळी नव्याने सुरवात करावी लागेल, आणि ती करायची मला अजूनतरी हिंमत होत नाहीय. आपण अशी निरर्थक बंधन स्वतःवर का लादून घेतो? माझा स्वभाव हा corporate culture शी कधीच जुळणार नाही हे माहित असूनही मी का या corporate चक्रात अडकलोय? अभिमन्यूसारखा या चक्रव्युव्हातच माझा अंत तर होणार नाही न? खरतर या चक्रव्युव्हातून बाहेर पडलो तर करायचे काय हेच मला माहित नाहीय, त्यामुळे त्यातून बाहेर पडण्याचे प्रयत्नही करत नाहीय. असो, काहीतरी तर मार्ग शोधूच.
चार-पाच महिन्यातून एकदा असे काहीबाही लिहिण्यापेक्षा नियमितपणे काहीतरी चांगले लिहले पाहिजे. निदान स्वतःच्या डोक्यातून कुठली कल्पना निघत नसेल, दुसऱ्यांनी काही चागले काम केले असेल तर ते तरी लिहावे.

ता.क.: Boss या शब्दाला योग्य असा मराठी प्रतिशब्द कुठला? साहेब आणि मालक, हे दोन्ही शब्द बरोबर वाटत नाही. मालक हा शब्द अगदीच दास परंपरेतला वाटतो, तर साहेब हा शब्द आपण कोणीही वरच्या जागेवर असलेल्या व्यक्तीला वापरतो.

2010-08-12T19:34:00.002+05:30

आज भलताच कंटाळा आलाय. डोक्यावरती इतकी कामे असूनही असे वाटतंय कि जणू काही मला काही कामच नाहीय. खर म्हणजे मी आता जितक्या गोष्टींची जबाबदारी माझ्या डोक्यावर घेतलीय, तो एक मूर्खपणाच आहे. त्यातच माझ्या पूर्वीच्या कार्यालयाच्या आठवणी आल्या, आणि तिकडच्या सहकाऱ्यांबरोबर काम करतांना किती मजा यायची ते हि आठवले. अत्यंत चांगला boss असला कि किती फरक पडतो ते आता कळले. मी फारच नशीबवान होतो त्या समूहात काम करायला. फारच कवचित असे होते, कि तुम्हाला एकाच समुदायात एवढी सगळी चांगली लोक भेटतात. शेवटी एका पूर्वीच्या सहकाऱ्याबरोबर कार्यालयाचा messenger वापरून बऱ्याच वेळ गप्पा मारल्या. दिवस थोडासा कामी लागल्यासारखा वाटला. नाहीतर तेच रद्दड routine.
अस वाटते कि कुठेतरी आपण काहीतरी चुकतोय पण बरोबर काय तेच कळत नाही. कधीतरी बरोबर काय ते कळूनही ते करायची हिंमत अंगात येत नाही. पण मी हे काय बोलतोय? मला वाटते मी नेहमी प्रमाणे भरकटलो, असुद्या चालायचच.

कविता नसलेली कविता

2010-03-16T23:52:00.002+05:30

कधी कसे काही सुचेना, माझ्या मनात काहीच राहीना.
कोणी म्हणते हे कर, कोणी म्हणते ते कर.
मी करतो जे, ते कुणा चालेना, पण ते केल्याशिवाय मला काही करमेना.
कोण चूक, कोण बरोबर, कोण चूक, कोण बरोबर, मला काही माहित नाही.
मी वेडा कि जग वेडे, तेही काही कळत नाही.
शहाण्यांच्या या जगात, मज वेड्याची हि काय गत?
जाऊदे, म्हंटले मी स्वतःला, कोणाला काय फरक पडतो?
मी माझ्या आयुष्याची दोरी पकडून, लटकत राहायचे कुठल्यातरी खांबाला.
नाही जमत आपल्याला बैलासारखी मान डोलवून वरिष्ठांचे ऐकणे,
नाही जमत आपल्याला मूर्ख रुढींच्या आहारी जाणे,
नाही जमत आपल्याला नसलेल्या देवाच्या शरण जाणे,
नाही जमत आपल्याला पैसे कसे invest करावे,
नाही जमत आपल्याला पोरीला कसे impress करावे,
नाही जमत आपल्याला माहित असलेल्या गोष्टींचा दिखावा करणे,
नाही जमत आपल्याला चांगलेपणाचा दिखावा करणे,
नाही जमत आपल्याला चेहऱ्यावर खोटे भाव दाखवणे,
नाही जमत आपल्याला दिवसभर नावडते काम करून, यशस्वी होण्याचा दावा करणे,
आपण पडलो सरळसोट, दुधाला म्हणालो दुध, पाण्याला म्हणालो पाणी,
कुणी म्हणाले तू गाढव, तर नाही रेकलो आम्ही,
कुणी म्हणाले तू शहाणा, नाही पडलो पाया त्याच्या.
लाज नाही वाटली कधी या सरळपणाची,
लाज नाही वाटली कधी प्रामाणिकपणाची
तरी मनात सल राहते, तरी मनात सल राहते, का आलो या जगावरती,
काय कार्य करिता होईल शाश्वती या वेड्या मनाची,
असेच वेडे वेडे म्हणता का सरून जाणार जीवन?
जरी या शहाण्यांच्या जगात वेडेच बनती महान,
मी कुठला वेडा, महानवाला कि वेडाच राहणारा?

2009-07-03T23:04:00.001+05:30

गुंतागुंतीचे हे रस्ते,
कुठला रस्ता कुठे मिळती,
जातात कुठे हे रस्ते,
दिसतात फक्त हे रस्ते,
दिसत नाही कुठे मार्गदर्शक,
सांगणारे कि कुठला रस्ता,
जातो कुठल्या गावी.
गावागावात असतो फरक,
कुठल्याही गावी जाऊन कसे चालेल.
स्वप्नातले ते गाव,
निसर्गरम्य, सुंदर असे,
पण कुठला रस्ता जातो त्या गावा,
आहे का असे कुठले गाव,
आहे का रस्ता त्या गावाला जाणारा,
कुणी दाखवेल का मला तो रस्ता?

2009-04-07T22:48:00.001+05:30

काहिजण चित्रपट बघणे enjoy करतात, काहिजणांना party करण म्हणजे enjoy करणे वाटत, तसच मला पुस्तक़ वाचायला फार आवडतात, मला शिकायला खूप आवडत आणि विचार करायलाही. या तिन्ही गोष्टी मी खुप enjoy करतो. या हिशेबाने जरी मी बाकीच्या द्रुष्टीने boring मनुष्य असलो तरी मी माझ्या आजुबाजुच्या लोकांपेक्षा जास्त enjoy करतो आहे. हा जस कधी कधी चित्रपट बघायला गेल्यावर चित्रपट अगदीच रटाळ निघतो किंवा कशामुळेतरी partyचा बट्ट्याबोळ होतो तसेच माझ्या enjoy करण्याच्या गोष्टींमध्ये विघ्न ही येतच असतात, पण that’s life.

2009-04-07T22:46:00.000+05:30

राहुन गेल, राहुन गेल

रोजच्या धावपळीत, एका ठिकाणी शांत बसुन निसर्ग अनुभवायचाच राहुन गेल,

आठवणींच्या भाउगर्दीत, वर्तमान क्षण अनुभवायचाच राहुन गेला,

समाजाच्या अपेक्षा आणि नियमांपोटी, स्वत:च्या अपेक्षा हरवुन गेल्या,

यश मिळवण्याच्या हव्यासामागे, स्वत:ला काय आवडते ते शोधायचे राहुन गेले,

धकाधकीच्या जीवनात, जीवन अनुभवायचच राहुन गेल,

कार्याकलयातील लोकांबरोबर काम करण्यात आणि वेळ घालवण्यात, घरातल्यांबरोबर चार क्षण एकत्र घालवायचेच राहुन गेले.

2008-04-03T03:30:00.004+05:30

बरेच दिवस तीची आणि माझी गाठभेट झाली नव्हती. तीचे आणि माझे नाते तसे थोडे वेगळेच आणि एकतर्फी. मला तीचे नावगाव काही म्हणजे काही माहिती नाही आणि माझी खात्री आहे की तीलाही माझ्याबद्दल काहीच माहित नाही. एकाच रस्त्यावर चालत असतांना एकमेकांच्या समोरुन जाणे, ही आमची भेटीची तर्‍हा. अर्थात असे बर्‍याच लोकांबरोबर होत असावे, मग यात विशेष असे ते काय? विशेष म्हणजे तीचे ते 'Hi' म्हणतांनाचे गोड हसणे. माझ्या मनात तो हसरा चेहरा बर्‍याच वेळा येत असतो. आज अचानक फेरी मारायला जात असतांना चुकुन नेहमी जातो त्याचा विरुद्ध दिशेने चालायला लागलो आणि ती समोरुन येउन नेहमीप्रमाणे गोड हसत 'Hi' म्हणून गेली. माझ्या वाईट जात असलेल्या दिवसाचे सार्थक झाले. अचानक माझा moodही चांगला झाला. तीच्या मनात काही नसेल, माझ्या मनातही काही नाही, पण तीचा तो हसरा चेहरा बघितला की मन कस आनंदी होत. देव करो मी जो पर्यन्त मी इकडे आहे, ती अशीच मला दिसत रहावी आणि हसत रहावी.

स्वप्नांच्या विश्वात

2008-02-04T06:40:00.000+05:30

मुंबापुरीतल्या एका शांत ठिकाणी घर आहे माझ. (छ्या! स्वप्नातपण शहर सोडवत नाही, काय होणार रे देवा माझ?). मुंबापुरीत शांत ठीकाण म्हणजे अशक्यच, पण स्वप्न आहे त्यामुळे सगळ माफ. तर अशा या शांत ठीकाणी एक छानसा बंगला, बंगला नाही इमारत म्हणा ज्यात मी, माझी बायको (हे म्हणजे अति झाल, एक पोरगी वळुन बघत नाही, आणि बायको म्हणे. चुप रे! बघु दे मला माझ स्वप्न). हा तर या इमारतीत मी, माझी बायको, माझे आणि तीचे आईवडील आणि भावंड असे सगळे राहतात कींवा राहु शकतो. (च्यायला! हे कसल स्वप्न, हे तर nightmare. असु दे, असु दे. आणि मी म्हणालो की सगळे राहु शकतात. मी, माझी बायको राहणार; हा आणि माझे आईवडील, बाकी सगळे राहु शकतात, जरुरी नाही.). जुन्या काळात एका कुटुंबाचा वाडा असायचा तस, पण modern पद्धतीचा, स्वतंत्र घरे असलेला. घरात भरभराट, सुख नांदतय. मी आणि माझ्या बायकोच एकमेकांवर अतिशय प्रेम आहे (बायको आहे आणि प्रेम नाही तर सुख कुठुन मिळणार?). दोघांचही स्वतंत्र असे career आहे. मी एक freelance consultant, एका कंपनी पार्टनर आणि process consulting नावाच्या एका अगम्य विषयावर पुस्तक लिहलेला असा लेखक आहे. (अरे! अरे! स्व्प्न असल म्हणुन काय झाले, काही मर्यादा आहेत की नाही? नाही, काही मर्यादा नाहीत) तीही तिच्या आवडत्या विषयातच काम करते. एकंदरीत दोघही आपापल्या कामावर खुश आहेत. घरात भरभराट म्हणजे सर्व काही आहे, वाहन आहेत, रोजच्या वापराला लागणार्‍या सर्व सुखसोयी आहेत आणि गरज लागली तर पैस्याची काही कमी नाही.
मुंबापुरीतल्या घराशिवाय अजुन तीन-चार तासाच्या अंतरावर एका चिमुकल्या गावात एक चिमुकला बंगला आहे. बंगल्याच्यासमोरुन निसर्गरम्य देखावा दिसतो. समोर एक दरी आणि त्या दरीतूनच उभे राहणारे उंच डोंगर, त्यातून वाहणारे छोटे छोटे झरे. कदाचित खंडाळा, लोणावळ्याच्या जवळपास कुठेतरी असेल हे गाव. प्रत्येक आठवड्याअखेरीला कींवा महिन्यातून एकदा तिकडे जाव, निसर्गाच्या आणि गावाच्या शांततेत स्वतःच मनही शांत करुन घ्याव. त्यात मधुन मधुन त्या डोंगरांमध्ये trekkingलाही जाव. (काय रे हे!, परत एकदा शाळेत जाउन मराठी शिक.) माझी आणि सगळ्या गाववाल्यांची मैत्री आहे. आम्ही गावातल्या सोहळ्यांत शक्य तितका भाग घेतो आणि गावातल्या मुलामुलींना त्याचे भविष्य घडवण्यासाठी मार्गदर्शनही करतो.
एवढ्यासगळ्यात मी वेळात वेळ काढुन मी स्वतःशी बोलत राहतो, एकटा राहण्यात जो आनंद असतो तोही अनुभवतो. एक स्व्प्न पूर्ण झाल्यावर नवीन स्व्प्न मनात रमवत राहतो आणि ते स्वप्न पूर्ण करायच सामर्थ्य बाळगून जीवन जागत राहतो.

हे होत माझ एक छोटस (अह! अह!) स्वप्न आजपासून चार-पाच वर्षांपर्यंत, नाही नाही लवकरात लवकर पूर्ण व्हाव अस. फक्त ते स्व्प्न पूर्ण करायच सामर्थ्य अंगात आणून काम करायच आहे. स्वप्न नक्कीच पूर्ण होईल, मी ते पूर्ण करणारच. :)

2008-01-27T05:52:00.000+05:30

विसरलो मी मला,
शोधू कुठे मी मला,
होतो मी सदैव हसरा, आयुष्याची लढाई नेटाने लढणारा. कधी खिन्न होउन तर कधी आनंदाने, पण नेहमीच सुंदर स्वप्ने बाळगणारा, स्वप्ने कधी ना कधी खरी होतील अशी वेडी आशा बाळगणारा. आत्मविश्वासाची कधीच काही कमी नव्हती, फक्त संधी मिळायची वाट होती. स्वत:चेच नाही तर दुसर्‍यांचेही आयुष्य सुखी करायची इच्छा होती. संधी आली, वाटले की आपणही का इतरांप्रमाणे त्याच त्याच रगाड्यात फसावे, तडजोड कशी ती जमलीच नाही. पण प्रत्येक गोष्टीची कींमत असते, इतरांशी लढुन लढुन दमछाक झाली. सुंदर स्वप्ने बघणारे मन दिवसाढवळ्या वाईट स्वप्नांचा शिखर चढू लागले. सुंदर स्वप्न आलेच तर त्याची परीस्थितीशी तुलना करुन त्याची खिल्ली उडवायला लागले. नेहमीच वाट ठाउक असलेला मी, हरवून गेलो. भव्य सागराच्या मध्यभागी उभेच राहता येइल इतक्या छोट्या बेटावर अडकुन पडलो. स्वत:च्याय प्रश्नांचा विचार करण्यात इतका गुंतून गेलो की दुसर्‍यांचेही आयुष्य सुखी करायची जबाबदारी आपण घेतली होती हे विसरुन गेलो. आताही मी हसतो, पण त्या हसण्यात क्वचितच आनंद असतो. आता मी सदैवच खिन्न असतो, पण आजही मधून मधून त्या भव्य सागरात पोहुन जमीनीवर जाण्याची योजना करु लागतो. माझ्या मनाशी मी एवढेच मागतो की काही झाले तरी ही आशा मात्र सोडू नको.
आज परत आयुष्याच्या उंबरठ्यावर उभा आहे, तडजोड करावी की नाही अशा संभ्रमात पडलेला.

पारंपरिक मराठी संगीत आणि कविता

2008-01-16T08:12:00.000+05:30

आज सहजच मनात विचार आला कि आपल्यात पारंपरिक मराठी संगीताचे प्रकार कोणते आहेत?

पोवाडा
भारुड
गोंधळ
लावणी
कीर्तन (माफ करा जर हे संगीतात मोडता येत नसेल तर, ते म्हणायची एक विशिष्ट पद्धत असते म्हणून)

अजुन मला काही आठवत नाही, तुम्हाला माहीत आहे का?

याचप्रमाणे कविता लिहण्यात 'ओवी' हा प्रकार आहे (ज्ञानेश्वरी ओवींमध्ये लिहली असल्यामुळे माहीत); असे कवितांचे मराठीमध्ये अजुन प्रकार आहेत का?

व्यथा एका मनाची

2007-08-17T23:39:00.001+05:30

काय चाललय मनात काही कळेना. काहीच कसे जमेना. सर्वच कस चुकीच होतय. काय चांगल काय वाईट काही फरकच कळत नाहीय. का अस व्हाव की नेहमी आवडणारी गाणी ऐकावीशी न वाटावी. का मला आजकाल छोट्या छोट्या गोष्टींनी एवढा राग यावा कींवा irritate व्हाव. का अस व्हाव की मी मनातून खचलेला, पण बाहेर मात्र सगळ्यांशी काहीच न घडल्यासारखा हसत खेळत बोलणारा, अगदीच काही न घडल्यासारखा निर्विकार चेहरा करुन नेहमीप्रमाणे काम करत राहिलेला. मला जेव्हा वाटत की मी खचून गेलोय तेव्हा मी स्वत:ला फसवतोय की मी जेव्हा सगळ नेहमीप्रमाणे चालू ठेवलय तो एक दिखावा आहे. काय खर आणि काय खोट? मी अत्यंत चांगला की अतिमूर्ख? छ्या! कसे ओळखावे. कोणावर विश्वास ठेवावा आणि कोणावर नाहि? विश्वास ठेवला तर त्यांनी फसवण्याची भीती वाटते, नाही ठेवला तर एकट्याच्या बळावर कीती अडथळे पार करणार?
सगळे philosophers म्हणतात की विचारांवर control ठेवा, पण आजुबाजूला काही चांगल दिसतच नसेल तर चांगले विचार आणायचे कुठुन?
अस वाटत कुठेतरी दूर पळून जाव काही दिवसांसाठी. फक्त शांतपणे बसून रहाव, एका शांर, निसर्गसुंदर ठिकाणी. डोक्यात काही विचार असू नये. सगळे विष डोक्यातून काढुन टाकावे. मग परत येउन नवीन उत्साहाने, नव्या दमाने एक नवीन जीवन सुरु करावे.

2006-11-30T23:04:00.000+05:30

पुन्हा एकदा लिहावस वाटतय पण लिहायला विषय सापडत नाहीय, मनात सांगायला बरच काही आहे पण सांगायला शब्दच सापडत नाहीय. ही अशी माझी अवस्था आहे, बोला काय करु?
तुम्ही तरी काय सांगणार म्हणा? इकडे कार्यालयातील reports आणि presentations लिहता लिहता, स्वत:साठी अनुदीनी लिहणे राहुन जाते. मन मोकळ करायच ठरवल, तरी आमच्या मात्रुभाषेतले शब्दच आठवत नाहीत. मनात आज ठरवल की लेखन माझ्या अवाक्यातली गोष्ट नसेल, नसली तर नसु दे, काहीही लिहु, अगदी बिनबुडाच आणि बिन structureच (परत एकदा मराठी शब्द आठवायचा अयशस्वी प्रयत्न) लिह पण लिहु, मजेच गोष्ट म्हणजे सगळ सोडून या माझ्या भरकटण्या विषयीच लिहतोय. अस वाटत काय तरी जादू व्हाही आणि मी पुलंच्या सारखा लेख लिहावा, छे! कदाचित देवही तेवढी जादू करु शकणार नाही.
चला जाउद्या पुन्हा कधीतरी भेटु, नाहीतर माझे हे आताचे बरळणे काही थांबायचे नाही.

बापरे! किती काय काय करायचय?

2006-09-04T14:54:00.000+05:30

जवळ जवळ दोन महिने झाले असतील काहि लिहले नाही. बरेच दिवस झाले लिहिन लिहिन म्हणत होतो पण राहिलच. तसा तीन-चारदा लिहायचा प्रयत्न केला आणि अर्धवट काहीतरी लिहलही पण आवडले नाहीत म्हणून ते लेख पूर्णच केले नाहीत.
मी तसा आरामात काम करणारा आणि आरामात असूनही व्यवस्थित काम करणारा, पण गेल्या वर्षापासून किंवा विशेषत: गेल्या काही महिन्यांपासून इतक काय काय करायचय की वेळच पुरत नाहीय. माझ्या कार्यालयातल्या काम आणि जबाबदार्‍या वाढत चालल्यात आणि मी त्या कामामुळे माझ्या जीवनातला इतर वेळ वापरायला अजिबात तयार नाहीय. Balanaced life का काय ते म्हणतात ना तस काहीतरी हवय मला. मला अस कधीच वाटल नव्हत की मी देवाकडे दिवसात जास्त वेळ असावा अस कधी मागेन, पण आता अस वाटतय की एका दिवसात चोवीस नव्हे तर कमीत कमी छ्त्तीस तास तरी असावेत. अर्थात कार्यालय मात्र आठच तासाच असाव. किती काय काय करायच आहे; कार्यालयाच्या कामात (सध्या ते माझ्या आवडीच आहे म्हणून) स्वत:ला झोकुन द्यायच आहे आणि अस काहितरी करायचा आहे की ज्यामुळे पूर्ण जगात माझ नाव होईल; वाचायची आहेत अशा पुस्तकांची यादी तयार झालीय आणि ती वाढतच चाललीय, ती सगळी पुस्तके वाचायची आहेत; रोज घरच्यांबरोबर मनसोक्तपणे गप्पा मारायच्यायत आणि त्यांच्याबरोबर वेळ घालवायचाय; रोजच्या रोज मला माझे विचार आणि माझे अनुभव लिहायचेयत; दूरच्या मित्रांशी सतत contact मध्ये रहायचय आणि जवळच्या मित्रांबरोबर बाहेर मस्त हुंदडायचय; मला प्रेम अनुभवायचय; माझी ज्ञानाची भूक मिटवायचीय आणि जितक ज्ञान जमा करता येईल तितक ज्ञान घ्यायचय आणि सर्वात शेवटी आणि महत्वाच म्हणजे मधून मधून या माणसांनी बनवलेल्या concrete च्या जंगलापासून दूर कुठल्यातरी निसर्गरम्य ठिकाणी जाउन निसर्ग अनुभवायचाय आणि ताजी हवा खायचीय. मला माहीत नाही हे एवढ सगळ मी कस करणार आहे, मला अगदी पुसटशीही कल्पना नाही पण करायच एवढ मात्र नक्की. माझी अशी खात्री की वरच्या यादीत नक्कीच काही गोष्टी राहुन गेल्यायत, पण जाउदेत आता.
नेहमीप्रमाणे याहि लेखाचा शेवट एका मूर्ख प्रश्नाने करतो. जर या यादीतल्या सगळ्या गोष्टी मी करु शकलो तर माझ्या उर्वरीत आयुष्यात या गोष्टी करत राहण्यात मला मजा येईल का? हे असच सर्व करत रहावस वाटेल का, की माझ्या आवडीनिवडी बदलत राहतील?

माझे spam?

2006-07-14T18:28:00.000+05:30

बरेच दिवस झाले, काहि लिहल नाही. कार्यालयात कामाचा व्याप वाढलाय, आणि घरात roommateचे आईवडील आल्याने तो संगणकाचा डब्बा सारखा सारखा चालू करायला मिळत नाही.
असो, हा ब्लॉग लिहायच्या जरा आधी माझ एक e-mail account check करत होतो. पहिले काहि message चे विषय याप्रमाणे,

youv'e got job
Nikhil, it's time to change you (some job website again)
Nikhil, The best Match for U is (obviously matchmaking or modern arranged marraige agent)
Nikhil, meet me today (another match maker)
Nikhil find the perfect employment

so on and so forth. वा! मी नेहमीप्रमाणे (दररोज) मला मिळणार्‍या या संधी बघुन क्रुतार्थ झालो. जाहिरात करायची पण काही सीमा असते. आज तसा मी थोडा निराशही झालो. नेहमीची ती जाहिरात, hi, I am anju, 22, want to meet you, आज नव्ह्ती. गंमत म्हणजे, जर कोणी एका ५ वर्षाच्या मुलाच्या नावाने कींवा ८० वर्षांच्या आजोबांनी जरी e-mail account उघडल तरी या जाहीराती येतात. (कोण म्हणतय बालविवाहांवर बंदी आहे?). नोकरीच्या जाहीरातीतर अफलातूनच, अगदी कधी चुकुनही नोकरी बदलायचा विचार आलेल्यालाही वाटेल की आपण नोकरी बदलावी.

हे झाल एका विशिष्ट accountबद्द्ल, दुसर्‍या एका accountमध्ये नेहमी कुठल्या ना कुठल्या US किंवा UK च्या bank account information बद्द्ल mail येत असतात. अर्थात, बहुतेक banksची नावे मी कधी जन्मात ऐकलेलीहि नसतात. जर मी या सगळ्या banks मोजल्या तर मला वाटत की आपल्या नेता लोकांपेक्षाही जास्त bank accounts निघतील.

जशा TVवर मालिकांपेक्षा जाहिराती जास्त करमणूक करतात, तसच आजकाल e-mail accountsवर हळूहळू mailपेक्षा spam जास्त करमणूक करायला लागलाय. (खरतर, TV हा करमणूकी करता असतो यावरुन माझा पूर्ण विश्वासच उडालाय, दोन-तीन channels सोडले तर TV हा torcher करण्याकरता असतो, असे माझे मत आहे.)

आयुष्य आपल्याकडे काय आहे, यापेक्षा सर्व जाहीराती बघुन आपल्याला काय मिळू शकत हे बघतच घालवव लागणार.

2006-07-02T15:21:00.000+05:30

तुलना हि जितकि चांगली गोष्ट आहे, तितकीच वाईटहि आहे. आपल्यापेक्षा superior स्थितित असणाऱ्या लोकांना बघून आपण प्रेरीत होतो, तसेच ते आपल्या असमाधानाचेही कारण बनते. आता उदाहरणच घ्यायच झाल तर माझ किंवा माझ्या मित्रांच घेता येईल. आम्ही एका चांगल्या कंपनीत नोकरीला लागलो, सगळ व्यवस्थित चालू होत. पण अचानक त्यांच्या लक्षात आल की आपल्या दुसऱ्या classmatesना आपल्यापेक्षा जास्त चांगले पगार मिळतायत आणि मन विचलित होण चालू झाल.
आपण सतत ऐकत राहतो, की आनंद बाहेर कुठे नाही पण आपल्या मनात असतो, पण प्रत्येक्षात मात्र आपल सुख आपण नेहमी दुसर्‍यांशी तुलना करुन मोजतो. माणूस कितीही आनंदी असला तरी कोणा तरी आपल्यासारख्याकडेच काहितरी जास्त चांगल आहे कळल की त्याचा आनंद दुःखात बदलतो. अर्थात याला अपवाद अशी माणस असतात पण फारच कमी. या तुलनेला कधीही अंत नसतो, अगदी श्रीमंत माणूससुद्धा गरीब माणसाकडे बघून विचार करतो कि त्या गरीब माणसाला रात्री किती शांत झोप लागत असेल, त्याच्या जीवाला धोका नाही, पैस्यांच रक्षण करायची चिंता नाहि, वगैरे वगैरे आणि दुःखी होतो.
याच्या अगदी उलट म्हणजे जोपर्यंत माणसाला अस वाटत नाही की आपल्याकडे काही कमी आहे, तोपर्यंत तो काही काम करणार कसा आणि पुढे जाणार कसा. असे प्रश्न अनुत्तरीत सोडलेलेच बरे असतात.

2006-06-19T09:10:00.000+05:30

ह... एकंदर कार्यालयातील वातावरण बघून वाटतय की पुढचा आठवडा फारच धावपळीत जाणार. नाही म्हणजे जरी मी IT companyत कामाला असलो तरी जास्त काम म्हंटल की कपाळाला आठ्या या पडतातच. नोकरी लागली की कस जग थांबूनच जात. Collegeमध्ये असतांना कोणी मित्राने फोन केला की बोलायला हजार गोष्टी असायच्या, आता कोणी विचारल 'क्या चल रहा है?" तर माझ आपल standard उत्तर तयार असत, "कुछ नही यार, बस अपना routine job चल रहा है।" शैक्षणिक आयुष्यात जो उत्साह असतो तो एकदा नोकरी चालू झाल्यावर कसा संपूनच जातो. नाहि म्हणायला नोकरीमध्ये पण शिकण्यासारख फार काही असत पण त्या शिकण्यात तशी फारशी मजा येत नाही, अर्थात अस सगळ्यांच्याच बाबतीत होत नसाव. हे माझ्या मनात आल ते म्हणजे आजकाल माझ्या मित्रांचे माझ्याबरोबर जे संवाद होतात त्यामुळे. तो पहिलेचा सहजपणा कसा तो उरलाच नाहीय. बहुतेक संवाद काम, पैसा, career आणि लग्न (वयाचा दोष) या चार गोष्टींभवतीच फिरत राहतात. लग्न हा विषय तसा नुकताच काही महिन्यांपूर्वी आमच्या संवादामध्ये यायला लागला; सर्वथा नवीन हो‍उ घातलेल्या नवरेमंडळींमुळे. सर्वच संवाद तसे गंभीर नसतात; कार्यालयातील निरनिराळ्या मजा, एकाकाचे कार्यालयातील कारनामे ऐकण्याजोगे असतात. आयुष्य कधी आणि कस बदलत हे लक्षात येत नाही. शाळेत असतांना किंवा college मध्ये असतांना अस सतत वाटत रहायच की आयुष्यात काहीतरी नवीन होतय. याउलट गेल्या एक वर्षापासून अस वाटतय की आयुष्य एकाच ठिकाणी थांबलय आणि पुढे सरकायला तयारच नाहीय. सुट्टीच महत्व शाळेपेक्षा नोकरीत जास्त कळत. अल्बर्ट आइनस्टाइनचा एक सुंदर quote आहे, “Life is like riding a bicycle, to keep it balanced you need to keep moving.” आणि माझ्या cycleचा balance जायला लागलाय.
चला जाउद्या थोड काम करायला पाहिजे नाहितर आमची cycle चालणार कशी?

भविष्याचा आणि स्वप्नांचा वेध

2006-06-07T17:44:00.000+05:30

माणूस सतत भविष्याचा वेध घेत असतो; कधी planning करुन तर कधी ज्योतिष्याच्या मागे लागुन. क्वचितच कोणी एखादा सापडतो, जो पुढे काय होईल असा विचार करत नाहि. प्रत्येकाच्या मनाच्या एका कोपर्‍यात काही स्वप्ने दडून बसलेली असतात आणि प्रत्येकजण भविष्यात हि स्वप्ने शोधायचा प्रयत्न करत असतो. मग माणूस हि स्वप्न पूर्ण करायच्या मागे लागतो आणि फार कमी लोक त्यात यशस्वी होतात. अर्थात सर्वच स्वप्नांच्या मागे लागतात असेहि नाहि, मात्र जे मागे लागतात त्याच्या तर्‍हा निरनिराळ्या असतात. इकडे मागे लागतात याचा अर्थ, स्वप्न पूर्ण होतील अशी आशा बाळगून राहतात.
काही लोक ‘असेल माझा हरी तर देईल खाटल्यावरी’ म्हणत, फक़्त स्वप्नच बघतात आणि आपले आयुष्य आहे तसेच चालु ठेवतात, काहिहि प्रयत्न करत नाहित. काहि रात्रंदिवस आपली स्वप्न खरी करण्याच्या दिशेने झटतात. काहि प्रयत्न करतात पण स्वप्न पूर्ण करण्याच्या दिशेने नाही तर स्वप्न पूर्ण होतील का आणि झाली तर कधी पूर्ण होतील हे शोधण्याच्या द्रुष्टीने. ज्योतिष्याच्या मागे लागणार्‍या लोकांमध्ये या लोकांचे प्रमाण जास्त असत. स्वप्न पडो वा न पडो, भविष्य जाणून घेण्याची इच्छा मात्र जवळ जवळ सर्वांनाच असते.
भविष्य जाणण्यासाठी विचारले जाणारे प्रश्न पण फार भारी असतात. कोणी विचारतो मला lottery कधी लागेल, तर कोणी विचारतो मला नोकरी कधी लागेल किंवा बढती कधी मिळेल? of course, हाच प्रश्न आजकालचे IT वाले लोक, मी switch कधी मारणार असा वेगळ्या प्रकारे विचारतात (non-IT लोकासाठी, swith मारण्त म्हणजे नवीन companyत नोकरी लागणे किंवा जुन्या companyत आताच्या companyपेक्षा जास्त पगारावर नोकरी लागणे). तरुण पोरींचे पालक हमखास विचारणार की त्यांच्या मुलीच लग्न कधी होणार? अगदी राजकारणीसुद्धा त्यांच्या त्यांच्या पदाप्रमाणे विचारतात की ते मुख्यमंत्री किंवा प्रधानमंत्री कधी होणार वगैरे वगैरे. गरीब असो वा श्रीमंत आपली स्वप्ने पूर्ण होणार की नाही याची उत्सुकता सर्वांनाच असते.
असो सध्या मला ज्योतिषाला एकच प्रश्न विचारायचाय की एकता कपूर नावाच्या एका समाजकंटकीच्या मालिका कधी बंद होणार; माझा roommate या सर्व मालिका बघून मला torture करतोय.

लग्नांचा हंगाम

2006-05-26T09:04:00.000+05:30

लग्नांचा हंगाम तसा दरवर्षीच येतो, पण या वर्षीचा हंगाम माझ्याकरता जरा वेगळाच कारण अचानक या वर्षीच्या हंगामात बराचसा माझा मित्रपरीवार लग्नाच्या सुंदर (?) बेडीत अडकणार आहे. दोन महिन्यांपूर्वीच एका मित्राच्या लग्नाला हजेरी देउन आलो, त्याचवेळी एकाचा साखरपुडा झाला; एकाचा दोन दिवसाने साखरपुडा आहे, आणि एक घरी मुलगी बघायला गेलाय. हा मुलगी किंवा मुलगा (जरी या प्रकाराला मुलगी बघणे म्हणत असले तरी मुली काही आंधळ्या नसतात, त्यांचाही तेवढाच अधिकार असतोच) बघायचा प्रकार जरा गंमतशीरच वाटतो, अर्थात अजून माझ्यावर वेळ आली नाहीय म्हणून; जेव्हा माझ्यावर वेळ येईल तेव्हा माझी काय अवस्था होईल याची मला कल्पनाही करवत नाही. लग्नाची चिंता आईवडीलांपेक्षा आजूबाजूच्या नातेवाईकांनाच जास्त असते. एकदा मुलगा किंवा मुलगी लग्नाच्या वयाचे झाले की मग आयुष्यात पहिले कधीही न बोललेले नातेवाईक सुद्धा विचारतात, “मग काय, कधी करणार लग्न; अरे ती ह्या अमुक अमुकची मुलगी आहे ना, ती तमुक तमुक ठीकाणी नोकरी करते, दिसायला सुंदर आहे हो.” वगैरे वगैरे. नाही म्हंटल की काही आचरट नातेवाईक असेहीचारतात, “का? कोणी आहे वाटत?”. काहि नवीन जमान्याचे नातेवाईक असतात, ते लग्नाबद्दल नाहि विचारत, ते विचारतात, “काय? मग कुणी मुलगी शोधली कि नाही?” (जस काही बराचशा मुली मी propose मारायचीच वाट बघत असतात). मग माझ्यासारखे पामर ज्यांच्याकडे सहसा मुली ढुंकुनसुद्धा बघत नाहित ते बोलणार तरी काय; मग मी वाक्य टाकतो, “नाही, शोधकार्य चालू आहे, I hope, सापडेलच लवकर.” (मी पण अस बोलतो जस काही माझी एखादी मूल्यवान वस्तू हरवलीय आणि मी ती शोधण्याचा आटोकाट प्रयत्न करतोय). यातला अजून एक प्रकार म्हणजे काही नातेवाईक indirectly सुरवात करतात, “काय, मग तिकडे एकटाच राहतोस का?, खाण्याचे हाल होत असतील नाही, लग्न का नाही करुन टाकत?”. च्यायला बायको म्हणजे काय स्वयंपाकीण बाई आहे, की चांगल खायला नसेल मिळत तर बायको आणा. या सर्वात मोठा कहर म्हणजे काही मुलही असाच विचार करतात. माझा एका जवळच्या मित्राबरोबर याबाबत एकदा वाद झाला, मी त्याला स्पष्ट विचारल “बाबारे, पहिल्यांदी नक्की ठरव की तुला cook पाहीजे की बायको?” शेवटी त्यानेसुद्धा त्याच्या बोलण्यातला फोलपणा मान्य केला. एकंदर लग्न म्हणजे फारच किचकट प्रकार असतो, पण म्हणतात ‘शादी का लड्डू जो खाये वो भी पछ्ताये, जो न खाये वो भी पछताये’. आम्हीपण हा लाडू कधीतरी खाउच.
असो, सध्यातरी माझ्यापुढे प्रश्न हा आहे, की एवढ्या सगळ्या लग्नांसाठी मी सुट्टी कशी काढू. सगळे अगदी जवळचे मित्र असल्यामुळे कोणाला नाही म्हणणे जवळ जवळ अशक्य आहे. माझ मित्रमंडळ म्हणजे नवीन नवरे आणि हो‍उ घातलेले नवरे अगदी खुशीत आहेत, ज्यांना नवीन जबाबदार्‍यांच tension आलय ते ही आनंदात आहेत.

विचारांच्या भ्रमंतीत

2006-05-16T10:53:00.000+05:30

काहि लोक बोलून मग विचार करतात तर काहि विचार करतात आणि मग बोलतात. मी फार विचार करुन फार कमी बोलणार्‍या लोकांमधला. या सवयीचे जसे फायदे आहेत तसे तोटेहि भरपूर आहेत. कोणि काही अचानकपणे मला अनपेक्षित प्रश्‍न विचारला तर फारच गोची होते. मग अचानक मी हुशार निखील मधून मठ्ठ निखील मध्ये परीवर्तीत होतो. आज असाच एक प्रसंग झाला, मी माझ्या कार्यालयातील एका सहकारी बरोबर कार्यालयातील काही कामाबद्‍दल बोलत होतो आणि माझ्या संगणकावरील ब्लॉगरची window बघून तीने मी ब्लॉग लिहतो का अस विचारल. आता हा साधा, सरळ, सोप्पा प्रश्‍न, पण मी दोन मिनिट काहि बोलूच शकलो नाही; त्यानंतर हळूच हो म्हंटले. तीने प्रश्‍न विचारल्याबरोबर माझे विचार सुरु झाले, माझ्या इंग्रजी ब्लॉगवर मी माझ्या कार्यालयातील लोकांबद्‍दल बरच काही लिहलय, ते मी share करु शकतो का? मग मी कार्यालयाबद्‍दल काय काय लिहलय? वगैरे वगैरे. (ती अमराठी त्यामुळे तिच्याशी इंग्रजी ब्लॉगच share करावा लागणार.) एवढया सगळ्या विचारात तीने माझ्या ब्लॉगची link विचारली आणि मी काहि ती दिली नाही.
विचारांच्या भ्रमंतीत माझ्यासारखी माणस कधी हरवतात ते त्यांच त्यांनाच कळत नाही. मला कधी कधी फार अप्रूप वाटत की बाकी सगळे विचार आणि बोलण यांचा मेळ कसा साधतात. हि एक गोष्ट मला शिकायची आहे. विचारांची हि देवाने दिलेली देणगी मला लाभलीय खरी पण तिचा व्यवस्थितपणे वापर करावा हे मात्र पूर्णपणे उमगलेले नाही, आणि मलाच नाही तर बर्‍याच लोकांना ही गोष्ट उमगत नाही.

माझ मराठी वाचन

2006-05-11T15:40:00.000+05:30

दोन दिवसांपूर्वी मी सहजच मराठी ब्लॉगविश्वाला भेट दिली आणि माझ्या ब्लॉगचे नाव मराठी ब्लॉगश्रुंखलेत बघून एक सुखद धक्काच बसला. खरतर मी माझा ब्लॉग नोंदवण्यासाठि त्या संकेतस्थळाला भेट दिली होती. मला मराठी ब्लॉगविश्वाचे या तत्परतेकरता आभार मानायलाच हवेत. आता मलासुद्धा नियमितपणे ब्लॉग लिहित राहण्याचा निर्धार करायला हवा.
हा होता पहिला धक्का आणि आज परत संकेतस्थळाला भेट दिल्यावर दुसरा धक्का बसला, तो म्हणजे winiने मला दिलेला tag, ह्या धक्क्यातन सावरण थोड कठिणच आहे. तसा मी वाचनप्रिय मनुष्य पण गेल्या बर्‍याच वर्षात मराठी पुस्तकांशी काहि संबंध असा आलाच नाही, त्यामुळे फारच आठवून आठवून उत्तर द्‍यावी लागणार. एकदा ते दहावीपासून त्या दुष्ट अभ्यासाने आणि करीयरच्या tension ने जो पिच्छा पुरवला तो अगदी मागच्यावर्षीपर्यंत, अर्थात करीयरचे tension अजून आहेच. नोकरी करतोय ती पण महाराष्ट्राबाहेर, ते हि R&D वाली त्यामुळे कामाविषयी पुस्तके वाचण जास्त. इथे मराठी मित्रांचा अभाव आणि आजुबाजुचा प्रभाव ह्यामुळे इंग्रजी पुस्तके मात्र बरीच वाचली, इकदे खरतर मराठी बोलायला मिळ्णच भाग्यकारी.
आता नखरे सोडुन उत्तर द्‍यायला सुरवात करतो. (म्या पामराची काय अवस्था होतेय ते सांगण कठीण आहे, इतक्या वर्षांनंतर पुस्तकांची आणि त्यांच्या लेखकाची नाव आठवायची म्हण्जे, माझी अवस्था गल्लीतल्या पोराला ब्रेट ली ची बॉलिंग खेळायला लावल्यावर जशी व्हावी तशी होत आहे.)
१. सध्या वाचनात असलेले / शेवटचे वाचलेले वा विकत घेतलेले मराठी पुस्तक -
पार्टनर - व. पु. काळे

२. वाचले असल्यास त्यावर थोडक्यात माहिती -
एका सामान्य माणसाचे जीवन आणि त्यात त्याच्या आयुष्य enjoy करणार्‍या roommate ची कहाणी. (यापेक्षा काही जास्त लिहायच तर मला माझ्या जवळ जवळ नसलेल्या memoryवर जरा जास्तच जोर द्‍यावा लागेल)

३. अतिशय आवडणारी / प्रभाव पाडणारी ५ मराठी पुस्तके -
असा मी असा मी – पु. ल. देशपांडे
ती फुलराणी - पु. ल. देशपांडे
छावा – शिवाजी सावंत
श्रीमान योगी – रणजित देसाई
स्वामी – रणजित देसाई

४. अद्‍याप वाचायची आहेत अशी ५ मराठी पुस्तके -
युगंधर - शिवाजी सावंत
म्रुत्युंजय - शिवाजी सावंत
आचार्य अत्रे आणि रत्‍नाकर मतकरी यांची सर्व

५. एका प्रिय पुस्तकाविषयी थोडेसे -
स्वामी - रणजित देसाई
माधवराव पेशवे यांच्यावर लहानपणातच पडलेली प्रचंड जबाबदारी आणि ऐन तारुण्यातच म्रुत्युची घरघर व त्यातच एवढी वर्षे इंग्रजाना दूर ठेवण्यात आलेल यश गमावून बसण्याची शक्यता; या सर्वांच उत्क्रुष्ट चित्रण म्हणजे हे पुस्तक. माधवराव पेशव्यांच धैर्य आणि शेवटी आपले काकाच आपले शत्रु बनत असल्याच दु:ख, अशा सर्व भावना रणजित देसाई यांनी अत्यंत सुंदरपणे आपल्या लेखनात उतरवल्यात.
Its inspirational to say the least.

2006-05-04T17:37:00.000+05:30

'केल्याने होत आहे रे, आधी केलेची पाहिजे' हे मनात ठेवून एकदम जोशात मी ब्लॉग लिहायला सुरवात केली पण आता ब्लॉग लिहित राहणे मात्र कठीण हो़उन बसले आहे. प्रेरणा मिळावी म्हणून marathiblogs.net वरुन काहि ब्लॉग्स follow केले आणि त्या ब्लॉग्सचे अतिशय चांगले लिखाण बघून गारच पडलो. प्रेरणा मिळ्णे तर दूरच, असे वाटायला लागले कि लायकी आहे का माझी लेखनाची. आरंभशूरपणा तर दाखवला, आता लिहा. नंतर वाटले कि हा माझा ब्लॉग आहे, जो मी माझ्या समाधानासाठी सुरु केला, मग मी ह्या सगळ्या गोष्टींचा विचार का करावा, कधीतरी मी हि चांगला लेखक बनेल.
प्रेरणा, भावना, कल्पना अशा सगळ्या येतील कधीनकधी माझ्याकडे (काय विचार करताय? मुलींबद्दल नाही बोलतय मी, तशा आल्यातर वाईट नाहि वाटणार मला). त्या आल्याकि कसा झकास ब्लॉग लिहिन मी.
सोडा, नाहि तो हातातला कप नका सोडू, सध्या हा ब्लॉग वाचण सोडा आणि जोपर्यंत मी कल्पना, भावना, प्रेरणा यांना जमवून नवीन ब्लॉग लिहतो तोपर्यंत दुसरा एखादा झकास मराठी ब्लॉग वाचा.

लेखन आणि मी...

2006-04-26T18:23:00.000+05:30

आजकाल मी फारच बेकार मूडमध्ये आहे. बराच वेळ विचार करुनहि काहि चांगले लिहायला जमत नाहिय. Of course, एकदम चांगल लिहायला मी काही लेखक नाहि किंवा कवीही नाहि. मी एक अत्यंत शांत व कमी बोलणारा असा माणूस आहे, त्यामुळे असेल कदाचित पण मला लिहायला आवडत.
लिहण्याने काही एक वेगळच समाधान मिळत. त्यामुळे जे मनात येईल ते लिहित सुटतो. आणि जेव्हा मला लहानपणीचा मी आठवतो तेव्हा मला फारच नवल वाटत की अचानक मला अशी लिहायची गोडी कशी लागली. तेव्हा कधी स्वप्नातसुद्धा वाटल नसेल की मला लिहण्याचा छंद जडेल.
मनातल्या भावना अशा लिहून समोर आल्या कि स्वतःच्या वेडेपणाच स्वतःलाच हसू येत आणि नंतर लक्षात येत कि या वेडेपणातच माझ मीपण लपलय. माझा हा लेखनाचा छंद हळूहळू मीच माझ्या अंतर्मनाचा शोध घेण्याचा एक प्रयत्न होत चाललाय.
अजून मराठी भराभर type करायची सवय होत नाहिय, त्यामुळे या चार-पाचच ओळी लिहता लिहता माझी वाट लागतेय. आता एवढ्यावरच संपवतो.

पहिला post

2006-04-20T14:26:00.006+05:30

बरेच दिवस विचार करत होतो कि मराठीतून काहितरी लिहिन म्हणून, आज सुरवात करतो आहे. दहावीनंतर पहिल्यांदाच मराठीतून लिहित असेन. मराठीतून type करण फार कठीण जात आहे, सवय होईल हळू हळू.
हा ब्लॉग म्हणजे माझ्य़ा मराठीची एक परीक्षाच आहे. गेल्या तीन-चार वर्षात फारच कमी मराठी बोलतो आहे. घरी असेन तेव्हा नाहितर घरी फोन करेन तेव्हा, त्याशिवाय फारच कमी. प्रयत्न तर सुरु केले आहेत, पुढे बघू काय होते ते.